شبكه 2 با نمايش 3 دقيقه‌ای در برنامه دانستنی‌ها به كنجكاوی مردم جواب می‌دهد

برنامه
برنامه‌هاي تلويزيوني را با توجه به سطح فرهنگي، دانش و ذائقه‌هاي مخاطب در يك تقسيم‌بندي كلي مي‌توان به 2 بخش عمومي و تخصصي طبقه‌بندي كرد. هرچند بخش‌هايي مثل فيلم و سريال يا اخبار و مستند ممكن است مورد توجه هر دو گروه قرار بگيرد و از كاربردي عام‌تر برخوردار باشد، اما در اين ميان برنامه‌هايي هستند كه ويژگي و خاصيت بينابين داشته و تقريبا همه طيف‌هاي مخاطب را جذب مي‌كنند؛ برنامه‌هايي كه در ظاهر تخصصي و دانش‌محور هستند، اما به دليل عام بودن سوژه و جذابيت يا تاثير آن بر زندگي، طيف‌هاي متنوعي از تماشاگران را مجذوب خود مي‌كنند.

 اين تحليل را مي‌توان درباره كتاب نيز به كار برد. به اين معني كه برخي كتاب‌ها مثل دائره‌المعارف و دانش عمومي كتاب‌هايي هستند كه همواره مخاطب داشته و همه طيف‌هاي اجتماعي و سني را به خواندن خود ترغيب مي‌كنند. حال فرض كنيد همين اتفاق در يك برنامه تلويزيوني رخ دهد و جذابيت‌هاي بصري و امكانات تكنيكي نيز به كمك مخاطب بيايد. قطعا آن برنامه مي‌تواند نظر بسياري از بينندگان را جلب كند. اگر بيننده شبكه 2 بوده باشيد حتما برنامه دانستني‌ها را از اين شبكه ديده‌ايد.‌ اين برنامه با نگاه علمي شگفتي‌هاي بكر موجود در حوزه‌هاي هنري، تاريخي و علمي ايران‌زمين را كه تاكنون كمتر به سمع و نظر همگان رسيده است، مورد بررسي و كنكاش قرار مي‌دهد. دوره جديد دانستني‌ها در قالب 200 قسمت 3 دقيقه‌اي با عنوان ويتريني از شگفتي‌هاي ايران‌زمين توليد شد، كه نگارش متن اين برنامه به سرپرستي فاطمه ياسيني بوده است.

نكته مهمي كه در مضمون اين برنامه وجود دارد اين است كه قرار نيست مسائل علمي پيچيده و شگفت‌انگيز را به تصوير بكشد و درباره آن اطلاعاتي به مخاطب بدهد، اگرچه شگفتي در آن قابل لمس است. درباره مسائل و مواردي حرف مي‌زند كه ممكن است ما در طول زندگي بسادگي از كنار آن گذشته باشيم يا متوجه پيچيدگي آنها نشده و آنها را پيش پاافتاده فرض كنيم. مثلا اين‌كه يك قاشق چگونه ساخته مي‌شود يا شانه را چطور درست مي‌كنند. گاهي وسايل و ابزارهايي در اطراف ما هستند كه به‌ظاهر خيلي ساده به نظر مي‌رسند و از فرط استفاده برايمان عادي شده‌اند، اما واقعيت اين است كه ساخت همين وسايل ساده و معمولي از پيچيدگي‌هاي خاصي برخوردار است كه تماشاي مراحل ساخت آنها و فرآيندي كه طي مي‌كنند تا به دست ما برسند جذاب و ديدني است. مثلا هيچ‌وقت فكر كرده‌ايد كه كپسول گاز چگونه ساخته شده و چه مراحلي را بايد طي كند تا يك فلز به كپسول گاز تبديل شود؟ برنامه دانستني‌ها به نشان دادن تصاويري از مراحل توليد همين ابزار و وسايل بسيار ساده، اما پراستفاده در زندگي مردم مي‌پردازد. از لحاظ فرم و ساختاري نيز اين برنامه مدت زمان كوتاهي به اندازه 3 دقيقه را براي خود انتخاب كرده كه همين كوتاهي البته دامنه تاثيرگذاري آن را بيشتر كرده و تضمين مي‌كند. اكنون در جهاني به سر مي‌بريم كه هم به‌واسطه فشردگي زندگي روزمره و هم گسترش انواع شبكه‌هاي تلويزيوني و بالطبع تنوعي كه در برنامه‌سازي وجود دارد يك برنامه كوتاه‌مدت اگر از حيث مضمون و محتوا جذاب باشد بيشتر مي‌تواند با مخاطبان خود ارتباط برقرار كند و آنها را جذب كند. اين برنامه آنقدر طولاني و تخصصي نيست كه حوصله مخاطب عام را سر ببرد يا از زبان پيچيده علمي استفاده نمي‌كند كه براي آنها قابل فهم نباشد. سادگي و كوتاه و موجز بودن برنامه كمك مي‌كند تا پيچيده‌ترين سوژه‌ها با زباني ساده بيان شوند و ضمن اطلاعات مفيدي كه به مخاطب مي‌دهد سرگرم‌كننده هم باشد. پررنگ بودن عنصر سرگرمي در برنامه‌هايي كه از جنس برنامه‌هاي علمي ـ تخصصي است به جذب بيشتر مخاطب و حتي فهم بهتر او از برنامه كمك مي‌كند. وقتي تماشاگر تلويزيون احساس كند برخي اطلاعات جذاب و مفيد در مورد وسايلي است كه تاثير و حضور مستقيمي در زندگي روزمره‌شان دارد، ارتباط بيشتري با آن برقرار مي‌كنند. ضمن اين‌كه بايد توجه داشت مخاطبان اصلي شبكه 2 كودكان و نوجوانان هستند كه اين اطلاعات و علوم و فنون را با زبان ساده دريافت مي‌كنند و چه بسا بسياري از آنها بتوانند علايق و استعدادهاي خود را در ارتباط با حوزه‌هاي مختلف فن و دانش از اين طريق شناسايي كنند و به تحقيق و پژوهش در اين حوزه‌ها علاقه‌مند شوند. برنامه دانستني‌هاي شبكه 2 تا حدودي يادآور برنامه ديدني‌هاست كه در دهه 60 از اين شبكه پخش مي‌شد و جزو پرمخاطب‌ترين برنامه‌هاي تلويزيوني بود، اگرچه وجوه سرگرم‌كنندگي آن بيشتر بود. هنوز هم نياز مخاطب به ساخت چنين برنامه‌هايي احساس مي‌شود، هرچند به ساختار و زبان مدرن‌تري نيازمند هستند.

برنامه دانستني‌ها را درواقع مي‌توان يك گونه از مستند هم فرض كرد، ولي يك مستند كوتاه كه در زماني فشرده بيشترين و مفيدترين اطلاعات را درباره يك موضوع به مخاطب ارائه مي‌كند. ساخت چنين برنامه‌هايي در اشكال مختلف كه زندگي روزمره و مسائل علمي را به زباني ساده با جذابيت‌هاي خاص رسانه‌اي براي مردم ترسيم كند يك نياز رسانه‌اي است كه همه شبكه‌هاي تلويزيوني به آن محتاج هستند؛ برنامه‌اي كه نوع نگاه ما را به اشيا و لوازم پيرامون‌مان عوض مي‌كند و حتي به پرورش خلاقيت‌هاي ذهني مخاطبان باهوش‌تر نيز دامن مي‌زند.

سيدرضا صائمي

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *